Charakterystyczna i unikatowa kamienica przy ul. Rynek 29 skrywa wiele tajemnic. To także ukochany, rodzinny dom wielopokoleniowej rodziny Wiśniewskich, z których najbardziej znaną przedstawicielką była Franciszka Wiśniewska. Położna z wykształcenia i zamiłowania pomogła przyjść na świat setkom mieszkańców naszego miasta i gminy.
Ponoć każdy dom i zaułek starówki dużego lub małego miasta ma swoją historię i skrywa jakąś tajemnicę. Centrum Swarzędza. Sam środek. Kamienica nr 29. Charakterystyczna, unikatowa a jednocześnie przepiękna architektonicznie perełka na swarzędzkim Rynku. O ciekawych dziejach kamieniczki w sercu naszego miasta i jej wyjątkowych mieszkańcach mogliśmy dowiedzieć się dzięki przekazom pani Genowefy Owczarzak (z domu Majchrzak) i Magdaleny Gombowskiej i udostępnionym przez panie pamiątkowym rodzinnym zdjęciom i dokumentom. Dziś część pierwsza opowieści.
Urodzona w Wierzonce
Znana swarzędzka położna tkwi w pamięci wielu mieszkańców naszego miasta, szczególnie starszego pokolenia. To ona przyjmowała na świat tysiące swarzędzan, to ona wspomagała i wspierała rodzące w domach mieszkanki miasta i gminy. To ona cieszyła się wielkim szacunkiem i autorytetem w swarzędzkiej społeczności.
Pani Franciszka Wiśniewska urodziła się 28 marca 1895 w Wierzonce w rodzinie Agnieszki (z d. Szukała) i Jana Kapitańczyków jako najstarsza z trojga rodzeństwa. Jak wynika z zachowanego dokumentu (z roku 1953) posiadała dyplom położnej wydany w roku 1920 przez Państwową Szkołę Położnych w Poznaniu i miała uprawnienia do wykonywania zawodu położnej miejskiej (7 godzin) w Swarzędzu.
Witała na świecie małych swarzędzan
Pani Franciszka współpracowała ze znanym swarzędzkim lekarzem Kazimierzem Kosmalą mieszkającym także przy Rynku, pod numerem 18. Z relacji rodziny wiadomo, że czasami położną wzywano do porodu o każdej porze dnia i nocy co było niebezpieczne, szczególnie w czasie wojny. Podczas okupacji niemieckiej na piętrze i parterze domu, w którym mieszkali znajdował się szpital wojenny. Do pobliskich miejscowości pani Wiśniewska udawała się z pomocą medyczną często wozem a za pracę otrzymywała niejednokrotnie zapłatę w postaci warzyw, jaj czy drobiu. W pamięci rodziny zachowały się także wspomnienia trudnych decyzji zawodowych pani Franciszki związanych z problemami kobiet potraktowanych w sposób dla nich mało komfortowy przez wyzwalające Swarzędz wojska radzieckie. W rodzinie przechowuje się do dziś zdjęcie (rok 1947) przedstawiające np. panią Franciszkę Wiśniewską w pracy czyli w domu, w którym może godzinę wcześniej przyszedł na świat nowy mieszkaniec (lub mieszkanka) miasta. Na fotografii widać leżącą w łóżku szczęśliwą matkę, wokół niej rodzinę w komplecie a wśród niej także i akuszerkę – panią w białym fartuchu trzymającą na rękach maluszka oraz pomagającą jej już wtedy przy pracy najmłodszą córkę Kazimierę – stoi druga z prawej.
Mieszkanie na Rynku
Rodzina pani Franciszki: matka Agnieszka, mąż Ludwik i trzy córki Joanna, Stanisława i najmłodsza Kazimiera (na zdjęciu rodzinnym w stroju komunijnym – rok 1937) zajmowała już przed II wojną światową ostatnią kondygnację kamienicy przy ul. Rynek nr 29. Do rozpoczęcia wojny ciąg kamienic Rynku od budynku z dzisiejszym zegarmistrzem do narożnika przy wylocie ul. Zamkowej należał do rodzin żydowskich (a już na pewno do roku 1943 leżał w granicach Gminy Żydowskiej). Wiśniewskich dokwaterowano do kamienicy sklepikarza Fabiana prawdopodobnie dlatego, że społeczność żydowska w mieście traciła już wtedy swoje wpływy a pani Wiśniewska wykonywała ważny społecznie i potrzebny dla miasta i okolicy zawód (warto w tym miejscu dodać, że w pobliżu – kilka kamienic dalej – mieszkała inna położna, pani Stanisława Mysior). O tym jak los splótł dzisiejszych potomków Wiśniewskich z Żydami Fabianami – poprzednimi właścicielami kamienicy i tajemnicach kamienicy za tydzień, w kolejnym numerze TS.
H. Staniewska
{gallery}08.09.2016{/gallery}
Pani Franciszka Wiśniewska nie była jedyną położną w naszym mieście. Ze źródeł archiwalnych zebranych przez Aurelię Bartoszek wynika, że w "Urzędowym spisie lekarzy, lekarzy – dentystów ……" na rok 1939 wśród położnych wymieniono:
1) Nowaczek Genowefa, ur. 1899, uprawnienia od 1927, obwód Swarzędz
2) Mysiorowa Stanisława, ur. 1899, uprawnienia od 1922, obwód j.w.
3) Wiśniewska Franciszka, ur. 1895, uprawnienia od 1920, obwód j.w.
W "Orędowniku powiatu wschodnio-poznańskiego" jest wzmianka o akuszerce obwodowej Marii Małeckiej z Swarzędza" (1922 nr 1).rts
