Trochę historii…

 

Swarzędz leży w centrum historycznej Wielkopolski, w odległości około 13 km na wschód od centrum Poznania. Współczesny Swarzędz liczący obecnie ponad 30.000 mieszkańców (gmina 44.000) otrzymał prawa miejskie w sierpniu 1938 roku, jednak wcześniej funkcjonował jako osada typu wiejskiego, zlokalizowana na południowo – wschodnim brzegu jeziora, nazwanego potem swarzędzkim.
Najstarsze zachowane ślady osadnictwa na terenie należącym do Swarzędza pochodzą sprzed 5.000 lat pne. Pochodzenie nazwy Swarzędz nie zostało dotychczas ostatecznie rozstrzygnięte: najbardziej prawdopodobne wydaje się pochodzenie nazwy miasta od Swarożyca (Swaroga) boga słońca, nieba i ognia (czczonego przez dawnych Słowian) choć pojawiały się także hipotezy o pochodzenia nazwy od gwarowego słowa „swarzędzić” czyli kłócić, przekomarzać się, „swarzyć”.
Po raz pierwszy nazwa osady wiejskiej pojawia się w źródłach pisanych w 1366 roku – zapis posiadał wówczas brzemiennie Swanrancz, a kilka lat potem pojawia się w źródłach jako „Swanrzancz”. W 1419 odnajdujemy zapis o brzmieniu „Swarącz” a w 1508 – „Swarządz”.
Owa pierwsza wzmianka, która poświadcza istnienie Swarzędza w tym czasie, to sporządzony 4 stycznia 1366 roku dokument sprzedaży biskupowi poznańskiemu i kapitule poznańskiej młyna, zwanego Borowy Mlin, położonego na rzece Cybinie, przez ówczesnego właściciela Swarzędza Tomisława.
Znaczącą pozycję Swarzędza w regionie w drugiej połowie XIV wieku potwierdza istnienie w Swarzędzu kościoła parafialnego, pod wezwaniem św. Marcina, którego początki – prawdopodobnie – sięgają XII wieku. Według najstarszego rejestru z 1508r. parafia swarzędzka obejmowała swoim zasięgiem następujące osady: Borowy Młyn, Nowy Młyn, Gruszczyn, Gortatowo, Paczkowo, Łowęcin, Zalasewo. W późniejszym rejestrze pochodzącym z 1580 roku w skład swarzędzkiej parafii wchodziły osady: Gruszczyn, Gortatowo, Jasin, Łowęcin, Zalasewo, Swarzędz. Dokument ten nie zawiera już informacji o Borowym Młynie i Nowym Młynie.
Swarzędz, od połowy XIV wieku był dość dobrze rozwiniętą osadą rządzącą się prawem niemieckim. Z prawem tym wiązały się pewne formy samorządu: sołectwo, uregulowany system opłat czynszowych oraz nowe formy gospodarki: trójpolówka i stosowanie pługa zamiast radła. W 1419 roku istniała już w Swarzędzu karczma. Na rozwój osady miał z pewnością wpływ przebiegający tędy szlak komunikacyjny z Poznania do Kostrzyna i dalej na wschód.
Na przełomie XVI i XVII wieku Swarzędz – wraz z przyległymi dobrami – nabył Zygmunt Grudziński, herbu Grzymała, który w istotny sposób przyczynił się do rozwoju osady, uzyskując dla niej prawa miejskiej w sierpniu 1638 roku.
Z nazwiskiem Grudzińskiego wiążą się też: sprowadzenie Żydów i ewangelików do Swarzędza oraz założenie gminy żydowskiej i protestanckiej w mieście i tym samym rozwój Swarzędza.

Źródło: „Dzieje Swarzędza” pod red. S. Nawrockiego, „Żydzi w Swarzędzu”

cpr certification online
cpr certification onlinecpr certification online
unnamed.jpg

Ostatnio dodane artykuły

Najpopularniejsze artykuły